Dwie rzeki
wcee

DWIE RZEKI

Wielka Wisła i Zgłowiączka. Co je łączy? Ujście! Stoisz w miejscu, gdzie Zgłowiączka wlewa swoje wody czyli uchodzi do Wisły - królowej polskich rzek. Jej walory przyrodnicze chronione są tutaj w ramach europejskiego programu Natura 2000, obejmującego obszar siedliskowy Włocławska Dolina Wisły oraz obszar ptasi Dolina Dolnej Wisły. Czy coś nas może tutaj zaciekawić? Owszem. Jeśli przyjdziesz tu wieczorem jest duża szansa, że zobaczysz płynącego tuż przy brzegu bobra Castor fiber

Pozwoli na siebie popatrzeć ale spłoszony szybko zanurkuje w wodzie klaskając przy tym na pożegnanie ogonem. Ogon bobra jest płaski, pokryty łuskami i dzięki niemu świetnie pływa. Ma też bardzo ostre zęby (siekacze), więc nigdy pod żadnym pozorem nie dotykaj go. Trzymaj też z daleka od bobra swojego psa, bo jego bóbr również może dotkliwie pokaleczyć.

Zimą można w tym miejscu obserwować wiele ptaków np. kaczka krzyżówka, gągoł, łyska, nurogęś, ale najliczniej występują łabędzie nieme Cygnus olor. Niektóre ptaki noszą obrączki, więc możesz zanotować symbol i numer, a następnie przesłać do Stacji Ornitologicznej w Górkach k. Gdańska. Otrzymasz w zamian informację o swoim łabędziu np. ile ma lat, kto, kiedy i gdzie założył mu obrączkę. W tym miejscu możesz mieć również okazję zaobserwować bielika Haliaeetus albicilla. Zdarza się widzieć jednocześnie kilka krążących ptaków. Wspaniały widok! Dorosłe ptaki mają jasną, prawie białą głowę i ogon. Bielik żywi się rybami i ptactwem wodnych, wybierając na swoje ofiary słabsze osobniki. Nie gardzi także padliną. Obserwowanie ptaków to fascynujące zajęcie. Zachęcamy.

Stojąc w tym punkcie warto pamiętać, że obszar Wisły od mostu we Włocławku jest chroniony europejskim programem Natura 2000, Chronimy tutaj siedliska i jest to obszar zwany Włocławską Doliną Wisły, chronimy też ptaki –i ten obszar nazwany został Doliną Dolnej Wisły.

Jednym z interesujących gatunków jest mewa śmieszka. To najpowszechniejsza z małych mew. We wszystkich szatach widać biały klin na przednim końcu dłoni. Samiec i samica ubarwione jednakowo. W szacie godowej od marca do sierpnia, a nawet listopada, łatwa do rozpoznania – głowa brązowoczarna, szyja, spód ciała i ogon białe, a grzbiet i skrzydła popielate. Końce lotek czarne, a nogi i dziób czerwone. Wokół oczu mały, wąski, biały pasek, przerwany z przodu. W szacie spoczynkowej głowa biała, a w okolicy pokrywy usznej szara plama. Dziób z czarnym końcem. Osobniki młode mają wierzch ciała brązowy, a na końcu ogona szeroka, wyraźnie odgraniczona czarna pręga, głowa również biała. Nogi i dziób pomarańczowobrązowe. Pod koniec pierwszego roku życia ciemna plama z okolic ucha znika z wierzchu głowy. Szatę dorosłych osobników osiągają w drugim roku życia.


Amerykańskie drzewa
wcee

Amerykańskie drzewa

Drzewo, pod którym stoisz to kłęk amerykański, zwany też kłękiem kanadyjskim (Gymnocladus dioica). Ta dziwna nazwa w nawiasie to nazwa łacińska, którą biolodzy nadają gatunkom. Kłęk jest rzadko spotykanym, ozdobnym gatunkiem drzewa, gdyż pochodzi z Ameryki Północnej. We Włocławku jest to jedyny tak okazały przedstawiciel tego gatunku. Przyjrzyj się uważnie jego korze, liściom i znajdź największy- mogą osiągać długość nawet 80 cm! Natomiast jego owoce (brązowe strąki) od zimy do wiosny stopniowo opadają na ziemię. Spójrz może uda się je zebrać. Dawniej nasiona kłęku kanadyjskiego były wykorzystywane jako substytut kawy czyli zamiast kawy. Drzewo jest bardzo dekoracyjne, a najpiękniej prezentuje się jako pojedyncze drzewo rosnące na dużych przestrzeniach parku i przestronnego ogrodu. Zapamiętaj jego cechy, bo kto wie czy zwiedzając jakiś stary park, np. przy pałacu Kronenberga w Wieńcu, nie natkniesz się na taką ozdobę rezydencji. Powodzenia :)

Kłęk ma tutaj odpowiednie towarzystwo i nie jest jedynym obcym drzewem w tym miejscu. Rozejrzyj się, a dostrzeżesz glediczję trójcierniową czyli iglicznię trójcierniową (Gleditsia triacanthos L.) Gatunek drzewa z rodziny bobowatych. Pochodzi z Ameryki Północnej… prawda, że brzmi znajomo? Tak, mamy w naszym parku bliską kuzynkę kłęka. Trzeba na nią jednak uważać, bo jest uzbrojona. Jej pień i pędy pokryte są licznymi, sztywnymi i długimi trójdzielnymi cierniami o długości nawet do 15-17 cm! Bywa też niebezpieczna, gdyż na niektórych obszarach rozprzestrzenia się jako roślina inwazyjna. Na zdjęciu można zauważyć długie płaskie, czerwonobrązowe i błyszczące, łukowate strąki o długości 15-40 cm, często powrozowato skręcone- owoce glediczii trójcierniowej.



Charakterystyczne są również liście złożone parzystopierzaste, długości 10-13 cm, złożone z 16-30 wąskich, symetrycznych i eliptycznych listków. Listki o barwie zielonej, niekiedy z żółtawym odcieniem, o zaokrąglonych wierzchołkach, okrągłych nasadach i gładkich brzegach.

Kasztanowiec zwyczajny Aesculus hippocastanum rosnący tuż obok igliczni – jego ojczyzną jest też Ameryka Północna. Tego drzewa prezentować nie trzeba, jego brązowe nasiona, popularnie zwane ”kasztanami” zna każdy z was.

Nieco dalej znajdziesz orzecha czarnego Juglans nigra, naturalnie z Ameryki Północnej. Czy wiesz, że dawniej z jego drewna wykonywano śmigła do samolotów?

Po przeciwnej stronie ścieżki bliżej mostku nad Zgłowiączką posadzono kolumnowe odmiany dębów. Zauważ, że nie mają typowego pnia i korony, ale od dołu do góry są jednakowo szerokie. Przypominają kolumnę stąd ich nazwa. Poznane wyżej drzewa występują głównie jako nasadzenia w parkach, których stają się ozdobą, za wyjątkiem kasztanowca, którego spotkać można w lasach.



Fot. Grupa drzew pochodzących z Ameryki Północnej: kłęk kanadyjski, glediczja trójcierniowa, kasztanowiec zwyczajny oraz orzech czarny.


Pan Sienkiewicz i różany ogród
wcee

Pan Sienkiewicz i różany ogród

Park miejski, w którym się znajdujesz nosi imię Henryka Sienkiewicza. Jest jednym z najstarszych parków w Polsce, gdyż założono go w 1870 roku. Skupia wiele ciekawych, różnorodnych gatunków drzew i krzewów. Patron naszego parku był wybitnym pisarzem, uhonorowanym literacką nagrodą Nobla za powieść Quo vadis. Jest autorem znanych powieści historycznych takich jak: Krzyżacy, Rodzina Połanieckich, Trylogia: Ogniem i mieczem, Potop i Pan Wołodyjowski. Któż nie zna dowcipu i forteli Zagłoby czy dokonań pana Michała zwanego „małym rycerzem”.



Popiersie Sienkiewicza przed którym stoisz otacza różany ogród. Piękny, kolorowy i pachnący. Spacerując pośród kwiatów, można się uspokoić, zrelaksować i odpocząć. Terapeutyczny wpływ ogrodu na człowieka znany jest od dawna, również obecnie hortiterapię stosuje się jako metodę leczenia zdrowia psychicznego. Przebywając pośród kwiatów i zieleni zaspokajasz naturalną potrzebę kontaktu z naturą. Wykorzystaj więc kojący wpływ roślin ogrodowych. Zieleń i kwiaty stymulują zmysły, pobudzają wydzielanie serotoniny zwanej hormonem szczęścia. Pospaceruj albo usiądź na ławce pośród róż i poczuj ich zapach i doceń urodę. Wyciszony i spokojny ruszysz dalej.



Fot. Kos


Fot. Wiewiórka pospolita


Drzewa i ptaki
wcee

Drzewa i ptaki

W parku rośnie 65 gatunków i odmian drzew, w większości są to drzewa liściaste (53 gatunki). Na szczególna uwagę zasługują dojrzałe i stare drzewa, gdyż tworzą one siedliska lęgowe zwierząt. Dominują wśród nich dęby, jesiony, topole białe. Dojrzałe drzewostany z dużym udziałem starszych drzew, zamieszkują dzięcioły. Ptaki te, jako jedne z nielicznych samodzielnie wykuwają dziuple. Rozmiar dziupli zależy od wielkości dzięcioła, który ją wykuwa. W Polsce największym dzięciołem jest dzięcioł czarny. Dziuple opuszczone prze dzięcioły chętnie zajmują inne zwierzęta np. sikory, szpaki, kowaliki czyli tzw. dziuplaki wtórne, a także ssaki (nietoperze, wiewiórki, kuny) i owady. Dzięcioły określa się mianem gatunków parasolowych, ponieważ ich działalność polegająca na umiejętności kucia dziupli pozwala żyć wielu innym chronionym, często rzadkim i ginącym gatunkom zwierząt. Oprócz naturalnych dziupli i tych wykutych przez dzięcioły, siedliskiem chronionych ptaków są budki lęgowe. W ubiegłym roku rozwieszono w parku 8 budek dedykowanych szpakom. Wszystkie zostały zajęte przez szpacze rodziny!

Montowanie skrzynek dla ptaków na terenach zielonych podnosi ich atrakcyjność siedliskową, wzbogaca różnorodność biologiczną, jest działaniem pożądanych i korzystnym dla przyrody. Warto więc kontynuować rozwieszanie budek także dla innych ptaków dziuplaków tj. sikor, kowalika, pleszki, nurogęsi czy pełzacza i muchołówki (wybierają budki typu półotwartego).


Fot. Jedna z budek lęgowych o wymiarach odpowiednich dla szpaków, którą zajęła szpacza rodzina. Poznasz to po śladach: półksiężycowate pobrudzenia od ogona poniżej otworu wlotowego, a także pobrudzenia odchodami.






Ryc. 1 i 2 Model trocinobetonowy budki lęgowej dla wróbla i mazurka oferowany przez sklep internetowy „budkilegowe.com” (www.budkilegowe.com). Model drewniany budki dla mazurka oferowany przez sklep internetowy Ussuri (www.ussuri.pl). Półotwarta budka dla kopciuszka, pliszki siwej i muchołówki szarej. Zdjęcia z oferty producentów.



Wrona siwa (Corvus corone) – gatunek średniego ptaka z rodziny krukowatych (Corvidae), zasadniczo wędrowny, choć duża część osobników jest już osiadła (zwłaszcza populacje miejskie). Wrona jest typowym przykładem powstania z jednego pierwotnego gatunku, pod wpływem ery lodowcowej, dwóch odmiennych form różniących się miejscami występowania, ale nie trybem życia (podzielono je na 2 czarne i 4 siwe podgatunki). Do niedawna wrona siwa uznawana była za jeden z podgatunków wrony Corvus corone, jako Corvus corone cornix, jednak ostatnie badania (Parkin et al., 2003) wykazały, że ze względu na znaczne różnice w upierzeniu, kojarzenie selektywne oraz zmniejszoną genetyczną żywotność mieszańców, wrona siwa i czarnowron powinny być traktowane jako dwa osobne gatunki, mimo że mieszańce są płodne. Jednak nie wszyscy autorzy akceptują ten pogląd.

Obie płci ubarwione jednakowo. Grzbiet i brzuch popielate, natomiast górna część piersi, głowa, skrzydła i ogon czarne z metalicznym połyskiem. Dziób czarny, masywny, nieco zakrzywiony. Tęczówki oczu są ciemnobrązowe. Tworzy wieloletnie pary. W porównaniu z gawronem ma masywniejszy dziób, bardziej zaokrągloną sylwetkę, płaskie czoło i całkowicie odsłonięte nogi. Mało płochliwa i bardzo szybko przystosowuje się do terenów zurbanizowanych i obecności człowieka, choć jest ostrożniejsza i czujniejsza niż kawki i gawrony. Jest towarzyska i w trakcie migracji lub po okresie lęgów przyłącza się do stad kawek i gawronów (te są podobnej wielkości do wron). Od czarnowrona, pozbawionego szarych piór, różni się głównie tylko upierzeniem. Jest większa od gołębia, ale znacznie mniejsza niż kruk. Lot ma wolny, wymachowy.


Po przeciwnej stronie ścieżki bliżej mostku nad Zgłowiączką posadzono kolumnowe odmiany dębów. Zauważ, że nie mają typowego pnia i korony, ale od dołu do góry są jednakowo szerokie. Przypominają kolumnę stąd ich nazwa. Poznane wyżej drzewa występują głównie jako nasadzenia w parkach, których stają się ozdobą, za wyjątkiem kasztanowca, którego spotkać można w lasach.

Jeśli nie masz na swojej działce dziuplastych drzew ani budynku ze szczelinami i otworami, a chciałbyś zaprosić do siebie kopciuszka, pliszkę siwą czy muchołówkę szarą wykonaj lub kup półotwartą budkę. Budki należy wieszać przed rozpoczęciem sezonu lęgowego, najlepiej w lutym. Ważna jest odpowiednia wysokość 2-3 m oraz miejsce (nie może być bardzo nasłonecznione). Zachęcamy. Pozytywne emocje zapewnione i oczywiście mniej dokuczliwych owadów w otoczeniu, gdyż nazwa muchołówka zobowiązuje. Przekonaj się sam.

Obserwując ptaki w parku można zauważyć sójkę...

Ptak ten jest najbarwniejszy spośród ptaków krukowatych Europy. Dobrze rozpoznawalny nawet z daleka po niecodziennym połączeniu ciemnej i jasnoczerwonobrązowej barwy z niebiesko-czarnym prążkowanym skrzydełkiem. Obie płcie ubarwione jednakowo i podobnej wielkości. Większość upierzenia brązowa o pastelowym, różowym odcieniu. Kuper i dolne pokrywy ogona białe. Na zaokrąglonych skrzydłach charakterystyczne lusterka: białe oraz niebieskie z czarnym prążkowaniem. Czoło białe z czarnym kreskowaniem, od dzioba gruby czarny wąs, boki głowy są czerwonobrązowe. Sterówki i końce skrzydeł czarne. Ma brązowe tęczówki.

Pióra sójek można czasem znaleźć wśród opadających z drzew liści. Jesienią bowiem stare ptaki się pierzą i łatwo zauważyć ich barwne pióra na ziemi. Na podstawie poprzecznych czarnych prążków doświadczony ornitolog na zgubionym piórze potrafi określić wiek jego właściciela. Ptaki powyżej pierwszego roku życia mają większą liczbę prążków niż tegoroczne młode ptaki.

Dziób mocny, stalowoszary lub czarny. Nogi jasnobrązowe. Młode podobne do dorosłych, ale mają bardziej czerwonawy odcień upierzenia i mniej kreskowany wierzch głowy. Poszczególne podgatunki różnią się głównie kolorem i kształtem czapeczki oraz ogólnym odcieniem upierzenia. Rozmiarami ciała porównywalna z kawką lub gołębiem.

Pióra lusterek na skrzydłach sójki nie zawierają błękitnego barwnika; w rzeczywistości kolor bierze się stąd, że wiązka światła rozszczepia się w specjalnej strukturze pióra i odbite zostaje światło niebieskie.


Zgłowiączka
wcee

Zgłowiączka

Czy Zgłowiączka ma drugie dno? Na pewno ma H2O (wodę). Wiemy już, że Zgłowiączka wpada do Wisły, ale zanim tego dokona jej wody pokonują dystans 79 km (taką ma długość). Jest ważnym elementem krajobrazu parku im. H. Sienkiewicza.

Rzeka i jej dolina jest miejscem życia gatunków roślin i zwierząt. Co więcej, są one istotne także z punktu widzenia gatunków z innych ekosystemów, ponieważ stanowią korytarze ekologiczne, którymi te gatunki migrują (np. ptaki, ssaki) oraz zapewniają środowisko rozwoju ich specyficznych stadiów życiowych (w przypadku płazów i wielu owadów). Życie ptaków i owadów koncentruje się wśród roślin przybrzeżnej strefy.


Ważka na grążelu żółtym



Gołębie miejskie zaspokajające pragnienie w wodach Zgłowiączki


Kaczka krzyżówka - samica


Kaczka krzyżówka - samiec


Strzałka wodna (sagittaria sagittifolia) to gatunek byliny, należący do rodziny żabieńcowatych. Występuje powszechnie w płytkich zbiornikach wodnych śródlądowych, prawie na całej kuli ziemskiej, przede wszystkim w Europie i Azji. W Polsce często spotykana na niżu.

Liście - występują trzy rodzaje (heterofilia): najmłodsze, podwodne, długie o kształcie wstęgowatym; nawodne jajowate oraz strzałkowate wyrastające z łodygi nad powierzchnią wody.

Czy wiecie, że bulwy korzeniowe strzałki wodnej są jadalne po ugotowaniu lub upieczeniu oraz obraniu z gorzkiej skórki? Zawierają skrobię i białka, a w smaku przypominają ziemniaki. Uprawiane i spożywane są w Azji. W Japonii odmiana var. edulis dostarcza bulw o średnicy do 5 cm, w Chinach wyhodowano bulwy jeszcze większe dzięki nawożeniu roślin. Poza spożywaniem po obróbce cieplnej, bulwy mogą być suszone i po zmieleniu dodawane do mąki.


Kwietna łąka
wcee

Kwietna łąka

Przechodząc pod wiaduktem kolejowym dotarłeś do części parku zwanej Słodowem. Wiosną i latem może Cię zdziwić lub zachwycić łąka pełna kwiatów po jednej stronie i równo przystrzyżony trawnik po drugiej. Czym się różni trawnik od łąki kwietnej? Widać gołym okiem, a także słychać. Łąka kwietna ożywia to miejsce i przyciąga zwierzęta. Jest kolorowa, co zawdzięcza odpowiednio dobranej mieszance roślin (trawy i rośliny kwiatowe). Na naszej łące możesz dostrzec koniczynę białą Trifolium repens i koniczynę czerwoną Trifolium pratense, żmijowiec zwyczajny Echium vulgare, komonicę zwyczajną otus corniculatus, nostrzyk żółty Melilotus officinalis i nostrzyk biały Melilotus albus, cykoria podróżnik Cichorium intybus, ślaz dziki Malva sylvestris i marchew zwyczajna Daucus carota – dzika kuzynka marchewki. Łąkę tworzą głównie rośliny miododajne, gdyż została założona z myślą o pszczołach i innych zapylaczach takich jak trzmiele, chrząszcze i motyle. Dla tych owadów umieszczono tutaj specjalne domki zwane hotelami (zdjęcie poniżej), natomiast dla pszczół na skarpie ustawiono kolorowe ule tworzące małą pasiekę.


Mam nadzieję, że polubiłeś kwietną łąkę? Oprócz źródła pożytku dla pszczół niektóre z roślin to niezłe ziółka.

Przyroda swym pędzlem zatacza coraz szersze kręgi, między innymi klony (obok hotel dla owadów) są przez nią ubierane w barwy jesieni...


Wróćmy jeszcze do trawnika. Czy nie uważasz, że jest trochę nudny? Taki równy, wypielęgnowany i wymagający…. pracy oraz pieniędzy (koszt paliwa, regularne koszenie, podlewanie i nawożenie). Trawnik nie jest przyjazny dla środowiska, gdyż przy okazji koszenia zabijane są żyjące tam owady i inne drobne organizmy, generowany jest uciążliwy hałas i spaliny, zużywana energia. Łąka kwietna to sposób nie tylko na udekorowanie i urozmaicenie ogrodu, ale także na zaoszczędzenie sobie pracy, gdyż jej pielęgnacja jest bardzo ograniczona. Rozwiązanie to służy także naturze, gdyż stwarza miejsce do życia wielu gatunkom zwierząt. Ja zdecydowanie wolę kwietną łąkę od trawnika. Wystarczy kupić gotową mieszankę nasion i wysiać w doniczce ustawionej na balkonie i możemy cieszyć się własną łąką.


Fot. Kwietna łąka na Słodowie ma w składzie rośliny miododajne: komonica zwyczajna, koniczyna biała i czerwona, żmijowiec zwyczajny, nostrzyk biały i żółty, cykoria podróżnik i ślaz dziki.

Taką kwietną łąką musiał się inspirować Mikołaj Rimski-Korsakow pisząc utwór muzyczny Lot trzmiela z opery Bajka o carze Sałtanie. Posłuchaj tej klasyki, możesz posłuchać też Vivaldiego Cztery pory roku: Lato.


Fot. Pszczoła




Fot. Dostojka




Fot. Rusałka pawie oczko

Warto zwrócić uwagę na ule rozstawione na kwietnej łące- stanowią one mieszkania dla pszczoły miodnej. Inne charakterystyczne domki to hotele dla owadów zapylających (dzikich pszczół, os, trzmieli).


Fot. Pszczoła miodna i trzmiel ziemny



Fot. Komonica zwyczajna



Fot. Koniczyna łąkowa




Według legendy kwiaty cykorii swój niebieski kolor zawdzięczają oczom dziewczyny, płaczącej za straconym ukochanym.

Cykoria podróżnik (Cichorium intybus L.) – gatunek rośliny należący do rodziny astrowatych. Znany też jako podróżnik błękitny. Rodzimy obszar jego występowania to znaczna część Europy, Azji oraz Algieria i Tunezja w Afryce Północnej, ale rozprzestrzenił się szeroko i obecnie występuje na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Jest także uprawiany w Azji, Europie, Australazji, Afryce i Ameryce Północnej. W polskiej florze jest archeofitem pospolicie występującym na całym obszarze.


Roślina lecznicza – używana w ziołolecznictwie od czasów prehistorycznych, m.in. w krajach niemieckojęzycznych i arabskich, stosowana także w homeopatii. Została zidentyfikowana przez Nil Sari jako jedna z roślin opisywanych przez Avicennę (pod nazwą „hindiba”), który to przypisywał im właściwości przeciwrakowe. Sari i dwoje współpracujących z nią naukowców opatentowało swoje odkrycie dotyczące grupy związków zawartych m.in. w cykorii podróżnik, a mających zastosowanie w leczeniu niektórych nowotworów.

Bodziszek (Geranium L.) to rodzaj bylin lub roślin jednorocznych z rodziny bodziszkowatych. Rodzaj liczy od ok. 300 po ok. 450 gatunków. Należą tu rośliny jednoroczne, byliny, rzadko półkrzewy i krzewy. Występują one niemal na wszystkich kontynentach (brak na Antarktydzie), przy czym w strefie tropikalnej rosną tylko w górach. Największe ich zróżnicowanie jest w strefie klimatu umiarkowanego.




Śmieszny staw - oczko
wcee

Śmieszny staw - oczko

W tej części parku obecne są trzy zbiorniki wodne, jednak tylko w jednym usłyszeć możesz głosy godowe żaby śmieszki Pelophylax ridibundus i żaby wodnej Pelophylax esculentus. Najwyraźniej w środkowym stawie panują najlepsze dla nich warunki, co oznacza, że odpowiada im głębokość zbiornika i nasłonecznienie. Wymagania siedliskowe tych płazów są zbliżone i zazwyczaj rozmnażają się wspólnie (żaba śmieszka, wodna i jeziorkowa). Wyobraź sobie taki żabi koncert...

Żeby było jeszcze śmieszniej zalatuje tutaj czasami i siada na wodzie gatunek mewy zwany śmieszką Chroicocephalus ridibundus. Zauważ, że ich nazwy łacińskie mają tak samo brzmiący drugi człon. Śmiesznie!

Śmieszka to nieduża mewa o ciemnobrązowym (czekoladowym) kapturze na głowie i jasnopopielatym wierzchu ciała. Drogi łasuchu „czekoladowego” kaptura nie bierz dosłownie – NIE JEST JADALNY! Dziób i nogi ma ciemnoczerwone. Młody ptak bez kaptura z domieszką brązowych piór, które stopniowo zanikają. Najpospolitszy w kraju gatunek mewy, spotykany nad wodami, a także w miastach, na polach uprawnych, wysypiskach śmieci itp. Gniazduje kolonijnie czasem w wielotysięcznych skupieniach.


Ważka na grążelu żółtym


Fot. Zbiornik wodny na Słodowie. Naturalnie zaczyna pojawiać się tutaj roślinność wodna i szuwarowa, tworząc warunki życia różnorodnym organizmom (bezkręgowce wodne, owady, płazy, ptaki). Na zdjęciu żabieniec babka wodna Alisma plantago-aquatica.


Fot. Grążel żółty (Nuphar lutea) – gatunek byliny wodnej z rodziny grzybieniowatych. Występuje w niemal całej Europie oraz w środkowej i zachodniej Azji. W Polsce na niżu jest rośliną pospolitą.

Biotop: wodne zbiorniki stojące lub wolno płynące – stawy, przybrzeżne strefy jezior, starorzecza, zakola rzek i rzeki o wolnym nurcie. Często spotkać go można razem z grzybieniami białymi, jednak w odróżnieniu od nich wchodzi na większe głębokości. Występuje w wodach bogatych w składniki organiczne (eutroficznych), mających muliste, lub piaszczysto-muliste dno. Preferuje miejsca osłonięte od wiatru. Jest hydrofitem wytwarzającym różne formy morfologiczne pędów, w zależności od warunków środowiska. W zbiornikach o silnym falowaniu wody lub szybkim nurcie, jak również przy długotrwałym i wysokim zalewie, powstaje forma podwodna. Ma ona cienkie i faliste blaszki liściowe, bez aparatów szparkowych. Jeżeli zbiornik wysycha, lub ulega spłyceniu, powstaje forma lądowa o drobnych liściach i kwiatach. Jest geofitem ryzomowym – zimuje tylko kłącze. Po wykiełkowaniu z nasiona rośnie i rozgałęzia się kłącze, roślina zakwita po raz pierwszy dopiero po 3-4 latach. Grążel żółty czasami tworzy rozległe zbiorowiska, zwykle kilku- lub wielogatunkowe. Jest gatunkiem charakterystycznym dla Cl. Nymphaeion, Ass. Nupharo-Nymphaeetum albae.



Fot. Grążel żółty. Żródło: https://atlas.roslin.pl/plant/7455


Pałka wodna (Typha L.) – rodzaj roślin ziemno-wodnych należący do rodziny pałkowatych (Typhaceae). Obejmuje w zależności od ujęcia systematycznego od 8 do ponad 38 gatunków bylin, spotykanych na całym niemal świecie na brzegach wód. Zastosowanie znajdują jako rośliny jadalne, plecionkarskie (liście), surowiec do produkcji papieru i bywają sadzone jako rośliny ozdobne. Przedstawiciele rodzaju należą do szybkich kolonizatorów przekształconych lub świeżo powstałych siedlisk podmokłych. Rosną w różnorodnych siedliskach na brzegach wód stojących lub wolno płynących; na brzegach jezior, stawów i rowów, także mokradeł silnie zanieczyszczonych i powstających na terenach poprzemysłowych. Zasiedlają wody lub znoszą zalewy do wysokości 1,5m. Siewki w pierwszym roku tworzą liczne klony rozrastając się wegetatywnie za pomocą kłącza. Zakwitają od drugiego roku życia. Diaspory wytwarzane w wielkich ilościach rozsiewane są przez wiatr. Kiełkują na nagiej, podmokłej glebie lub w płytkiej wodzie. Rośliny te tworzą często rozległe i jednogatunkowe zbiorowiska roślinne (agregacje). Niektóre gatunki wytwarzają wielkie ilości biomasy.